و وَلِىّ ، به كسى گويند كه نصرت و كمك از ناحيهء اوست . و نيز به كسى گفته مىشود كه : تدبير امور كند ، و تَمشِيَت به دست و به نظر او انجام گيرد ؛ و بر اين أصل گفته مىشود : فلانٌ وَلِىُّ الْمَرْأةِ ، يعنى نكاح آن زن به صلاحديد و به نظر اوست . و وَلِىِّ دَم‌به كسى گويند كه حقّ مطالبهء دِيه را از قاتل يا از زخم زننده دارد . و سلطان ، ولىّ أمررعيّت است و از همين باب است گفتار كُمَيْت‌ِشاعر دربارهء حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام : وَ نِعْمَ وَلِىُّ الَامْرِ بَعْدَ وَلِيِّهِ * وَ مُنْتَجَعُ التَّقْوَى وَ نِعْمَ الْمُقَرِّبُ « 1 » « أمير المؤمنين علىّ بن أبى طالب عليه السّلام ، خوب سلطان و كفيل أمر امّت بعد از سلطان أوّلش ( رسول الله ) بوده است ؛ و خوب دليل و راهنماى تقوى و سَداد در بيابان خشك و بَيْدَاء جهالت ؛ و خوب نزديك كنندهء امّت به خداوند متعال است . » طريحىّ در « مجمع البحرين » مطلب را إدامه مىدهد تا مىرسد به اينجا كه مىگويد : در مورد آيه : إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ « 2 » ؛ أبو علىّگفته است : معنىِ آيه اين است كه : « آن كسى كه متولّىِ تدبير شما گردد ، و ولايت امور شما را بر عهده گيرد ، خداوند است ، و رسول خداوند ، و كسانى كه صفات آنان اينطور باشد كه إقامهء نماز كنند ، و در حال ركوع نماز خود ، زكات بدهند . » آنگاه مطلب را إدامه داده تا اينكه گويد : و چنين نقل شده كه جماعتى از أصحاب رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم در مسجد مدينه دور هم گرد

--> ( 1 ) « امام شناسى » ج 5 ، ص 208 ، بنقل از « تفسير أبو الفتوح » طبع مظفّرىّ ، ج 2 ، ص 176 ؛ و بجاى « المقِّربُ » المؤَدِّبُ آورده است . ( 2 ) آيه 55 ، از سورهء 5 : المآئدة